‘Gasnet vormt onbeheersbaar risico voor Nederlanders’, kopte De Telegraaf op 19 augustus. Volgens de krant zijn verouderde gietijzeren gasleidingen levensgevaarlijk. Vooral op plaatsen met veel verkeersdruk of bouwactiviteit zou de situatie bedreigend zijn. Stedin stelt echter dat er geen reden is tot zorg. Het Nederlandse gasnet behoort tot de veiligste ter wereld. De netbeheerder wil graag actief samenwerken met gemeenten bij herbestratings- en rioleringsprojecten om de oude gietijzeren gasleidingen te vervangen.
In Nederland ligt 124.000 kilometer gasleiding. Gietijzer werd tot 1980 gebruikt als materiaal voor de gasdistributieleidingen. Na 1950 ging men geleidelijk over op andere materialen, zoals kunststof. Volgens de mediaberichten zou het gietijzer broos zijn en breken onder zware belasting. Het gevolg is gasophoping, en dat zou voor explosiegevaar kunnen zorgen. Tjibbe Joustra, voorzitter van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid, meent dat de overheid en de netbeheerders te laks reageren. Het probleem dat grijs gietijzer kan opleveren bij grootschalige werkzaamheden wordt door de netbeheerders onderkend. Bij trillingen (bijvoorbeeld vanwege bouwwerkzaamheden) kan er spanning op komen te staan. Gietijzer is kwetsbaarder dan bijvoorbeeld pvc. Er is echter geen sprake van dat het Nederlandse gasnet op ontploffen staat, zoals in de media is gesuggereerd. “Er is geen reden tot zorg. Het Nederlandse gasnet behoort tot de veiligste ter wereld. De afgelopen decennia hebben zich slechts enkele problemen voorgedaan. Voor Stedin heeft de veiligheid van het gasnet de hoogste prioriteit”, stelt Daniëlle Nicolaas, woordvoerster van de netbeheerder. “Het gasnet van Stedin is 23.000 km lang en daarvan bestaat 2.000 km uit grijs gietijzer. Dit is kwetsbaar op plaatsen waar de bodem beweegt en in bepaalde grondsoorten. De afgelopen jaren heeft Stedin 260 kilometer grijs gietijzer vervangen en op korte termijn vervangen we alle gietijzer op alle precaire plaatsen.”
Samenwerken met gemeenten
Stedin verwacht in 2030 alle gietijzeren gasleidingen vervangen te hebben. De netbeheerder wil daarbij graag actief samenwerken met gemeenten bij herbestratings- en rioleringsprojecten. “We kunnen zaken best beter op elkaar afstemmen”, zegt Nicolaas. “Als een gemeente plannen heeft om te gaan graven op plaatsen waar ook gietijzeren gasleidingen liggen, dan horen we dat graag bijtijds. Dan kunnen wij die leidingen meteen vervangen en hoeft de straat niet twee keer te worden opengebroken. Dat is een stuk efficiënter, zorgt voor minder overlast voor bewoners en verkeer én scheelt aanmerkelijk in de kosten.”
Vervangen uit voorzorg
Ook andere netbeheerders vervangen uit voorzorg de grijze gietijzeren buizen in heel Nederland. De totale leidinglengte van grijs gietijzer is de laatste twee decennia al afgenomen van 10.000 kilometer naar ongeveer 6.000 kilometer nu. Daarmee vormt het momenteel nog ongeveer 5 procent van het totale gasnet. De aanbevelingen die de Onderzoeksraad voor de Veiligheid eind 2008/2009 heeft gedaan om voortvarend tot vervanging over te gaan, zijn onverkort door de netbeheerders overgenomen.
Scherpe richtlijnen
De netbeheerders hanteren bij de vervanging scherpe richtlijnen. Zo worden gietijzeren gasleidingen standaard vervangen als binnen een straal van 10 meter wordt gegraven, of als er damwanden worden geplaatst. Daarnaast worden deze leidingen vaker nagelopen dan andere leidingen. Er wordt gekeken of er op het tracé sprake is van een verzakking en er vindt gaslekonderzoek plaats.